Nói thật, mình không phải kiểu phụ huynh lên lịch trình dày đặc. Với trẻ con, càng tham thì càng mệt cả nhà. Nên ba ngày ở Ninh Bình tụi mình chỉ chọn mỗi buổi một hoạt động chính, xen kẽ nghỉ ngơi và ăn uống. Mười cái tên dưới đây không phải "top 10 phải đi cho bằng hết", mà là mười lựa chọn mình thấy đáng, tuỳ độ tuổi và tính cách của con mà bạn nhặt ra vài cái phù hợp.
1. Vườn Quốc gia Cúc Phương — nơi tụi nhỏ mê nhất
Nếu chỉ được chọn một chỗ, mình chọn Cúc Phương không cần suy nghĩ. Đây là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, cách trung tâm Ninh Bình khoảng một giờ chạy xe, và với trẻ con thì nó giống một cuốn sách khoa học sống động mở ra trước mắt.
Điểm khiến hai đứa nhà mình đứng ngây ra là Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng — nơi đang chăm sóc hơn 150 cá thể của khoảng 15 loài, trong đó có những loài quý hiếm chỉ còn được bảo tồn ở Việt Nam. Bạn bé cứ hỏi "sao con khỉ này mặt buồn thế mẹ", và thế là cả buổi thành một bài học về việc tại sao rừng bị mất và vì sao phải cứu các con vật. Ngay cạnh đó là khu bảo tồn rùa, có những thời điểm khách còn được xem quá trình chăm và thả rùa về tự nhiên — bạn lớn nhà mình nhắc mãi chuyện "con rùa được về nhà".
Nếu các con còn sức, hãy đi bộ vào động Người Xưa, nơi tìm thấy dấu tích cư trú của người tiền sử từ hàng nghìn năm trước, và ngắm cây chò ngàn năm khổng lồ — đứng dưới gốc cây ấy, đứa nào cũng bé xíu lại.
Kinh nghiệm của mình: đi Cúc Phương nên dành trọn một ngày và xuất phát sớm. Đường trong rừng mát nhưng nhiều muỗi, nhớ mang kem chống côn trùng và giày kín. Bạn 4 tuổi đi bộ đường dài sẽ đuối, mình có mang theo địu để bạn ngủ trưa dọc đường. Phù hợp: mọi lứa tuổi, nhưng các bé thích động vật sẽ mê nhất.
"Có những chuyến đi dạy con nhiều hơn cả một học kỳ — Cúc Phương với nhà mình là như vậy."
2. Chèo thuyền Tam Cốc — nhẹ nhàng, an toàn cho bé nhỏ
Tam Cốc được gọi là "vịnh Hạ Long trên cạn", và điểm hay là mặt nước rất êm. Ngồi trên chiếc thuyền nan, người lái chèo bằng chân theo kiểu đặc trưng của vùng, thuyền trôi chầm chậm qua ba hang xuyên núi, hai bên là đồng lúa và vách đá. Với trẻ con, cảm giác chui qua hang tối rồi bừng ra ánh sáng cứ như một trò chơi phiêu lưu.
Kinh nghiệm: luôn yêu cầu áo phao cho trẻ trước khi lên thuyền, và cho bé ngồi giữa. Đi buổi sáng sớm hoặc gần chiều để tránh nắng gắt giữa trưa chiếu thẳng xuống thuyền. Chuyến đi khoảng gần hai tiếng, hơi dài với bé quá nhỏ, nên mang theo nước và ít đồ ăn vặt. Phù hợp: từ 3 tuổi trở lên.
3. Khu du lịch Tràng An — thuyền hang và xe điện
Nếu Tam Cốc thiên về đồng lúa thì Tràng An là hệ thống hang động và hồ nước nối nhau, có cả những phim trường cũ để bọn trẻ tưởng tượng. Nhà mình chọn tuyến ngắn để bạn bé không mệt. Ngoài thuyền, khu này còn có thể đi xe điện vòng ngoài, rất tiện khi con đã thấm mệt mà người lớn vẫn muốn ngắm cảnh.
Kinh nghiệm: Tràng An mỗi tuyến kéo dài khác nhau, có tuyến hơn ba tiếng — quá sức với trẻ nhỏ, nên hỏi kỹ và chọn tuyến ngắn. Cũng nhớ áo phao và mũ. Phù hợp: từ 4-5 tuổi trở lên; bé nhỏ hơn nên ưu tiên Tam Cốc.
4. Vườn chim Thung Nham — chiều muộn xem chim về tổ
Đây là "điểm chữa lành" bất ngờ của chuyến đi. Thung Nham có dịch vụ khá đầy đủ, nhưng thứ khiến tụi nhỏ trầm trồ là cảnh hàng nghìn con cò, vạc bay về tổ lúc chiều tà. Ngồi trên thuyền nhỏ len vào vườn chim khi trời sẩm, nghe tiếng chim rợp trời — bạn lớn nhà mình bảo "giống trong phim". Khu này còn có vài hang động và không gian xanh để trẻ chạy nhảy.
Kinh nghiệm: đẹp nhất là khung giờ chiều muộn khi chim về. Mang theo áo khoác mỏng vì gần nước chiều xuống hơi lạnh. Phù hợp: mọi lứa tuổi.
5. Đầm Vân Long — mặt nước phẳng như gương, ngắm voọc
Vân Long là khu bảo tồn đất ngập nước, mặt đầm phẳng lặng đến mức phản chiếu cả dãy núi. Thuyền ở đây chèo tay rất êm, gần như không sóng, nên là lựa chọn tuyệt vời cho bé nhỏ hoặc phụ huynh sợ say sóng. Nếu may mắn, bạn có thể thấy voọc mông trắng — một loài linh trưởng quý hiếm — leo trèo trên vách đá. Hai đứa nhà mình cầm ống nhòm dò tìm cả buổi, thích mê.
Kinh nghiệm: mang theo ống nhòm nhỏ nếu có, và giữ yên lặng để dễ thấy thú. Đi sáng sớm mát và dễ gặp voọc hơn. Phù hợp: mọi lứa tuổi, đặc biệt hợp bé nhỏ.
6. Hang Múa — chinh phục 500 bậc đá (cho bạn lớn)
Đây là chỗ mình phải thành thật: không dành cho bé nhỏ. Gần 500 bậc đá lên đỉnh núi Múa khá cao, dốc và trơn khi trời mưa. Nhưng với bạn lớn 8 tuổi nhà mình thì đây là "chiến công" của cả chuyến đi — lên tới đỉnh, nhìn xuống dòng sông uốn lượn và đồng lúa, con hét toáng lên tự hào. Mùa hè còn có sen nở dưới chân núi rất đẹp.
Kinh nghiệm: đi giày bám tốt, mang nhiều nước, leo vào sáng sớm để tránh nắng. Bạn bé nhà mình mình để ở dưới chơi cùng ông bà thay vì cố bế lên. Phù hợp: từ khoảng 6-7 tuổi trở lên, luôn có người lớn kèm sát.
7. Kids City — cứu tinh cho ngày mưa hoặc nắng gắt
Không phải lúc nào thời tiết cũng chiều mình, và trẻ con thì có ngày chỉ muốn chạy nhảy trong mát. Ninh Bình có các khu vui chơi trong nhà như Kids City, rộng cả nghìn mét vuông với nhà bóng liên hoàn, nhà hơi, xe điện đụng và khu khủng long. Buổi chiều mưa của tụi mình được "giải cứu" ở đây, hai đứa xả năng lượng còn bố mẹ được ngồi nghỉ.
Kinh nghiệm: mang tất (vớ) cho con vì nhiều khu yêu cầu, và mang theo nước. Đây là phương án dự phòng tuyệt vời khi lịch ngoài trời bị hỏng vì thời tiết. Phù hợp: từ 2 đến khoảng 10 tuổi.
8. Cố đô Hoa Lư — vừa chạy nhảy vừa học lịch sử
Cố đô Hoa Lư là kinh đô đầu tiên của nhà nước Đại Cồ Việt. Nghe "di tích lịch sử" tưởng khô khan, nhưng thực ra khuôn viên rất rộng và thoáng, có sân để trẻ chạy nhảy, có đền thờ vua Đinh, vua Lê để kể cho con nghe những câu chuyện xưa. Mình biến nó thành một "trò chơi đi tìm vua" và bạn lớn hào hứng hẳn.
Kinh nghiệm: đi buổi chiều mát, kết hợp gần Tràng An cho tiện đường. Phù hợp: mọi lứa tuổi; trẻ lớn sẽ thấm phần lịch sử hơn.
9. Chùa Bái Đính — đi xe điện, ngắm quy mô khổng lồ
Bái Đính là quần thể chùa rất lớn, và với trẻ con thì cái "khổng lồ" ấy lại vui: được ngồi xe điện chạy vòng quanh, ngắm hành lang tượng La Hán dài hun hút, những quả chuông và tượng Phật to lớn. Nhà mình không nặng phần tâm linh, chỉ đi dạo, chụp ảnh và để con cảm nhận sự bề thế.
Kinh nghiệm: khuôn viên rất rộng và nắng, nên đi xe điện thay vì bắt con đi bộ hết. Mang mũ và nước. Phù hợp: mọi lứa tuổi, nhưng cần đi chậm và nghỉ nhiều.
10. Trải nghiệm đồng quê — đạp xe, cho gia súc ăn, lội đồng
Hoạt động khiến hai đứa nhớ lâu nhất lại là thứ đơn giản nhất: một buổi đạp xe qua đường làng, dừng lại xem người dân cấy lúa, cho đàn vịt và dê ăn. Nhiều homestay, farmstay quanh Ninh Bình có tổ chức các buổi trải nghiệm kiểu này theo mùa. Với những đứa trẻ thành phố quen màn hình, được lấm bùn, được chạm vào con vật thật là một điều quý giá.
Kinh nghiệm: hỏi nơi lưu trú xem có hoạt động đồng quê không khi đặt phòng; mang thêm một bộ quần áo để thay vì kiểu gì con cũng lấm. Phù hợp: mọi lứa tuổi.
Kinh nghiệm bỏ túi cho cả nhà
Sau ba ngày, đây là vài điều mình rút ra và muốn nhắn lại cho các bố mẹ chuẩn bị đi:
- Đi sáng sớm và chiều mát. Mùa hè Ninh Bình nắng gắt buổi trưa; khung 6h–9h sáng và sau 15h30 là dễ chịu nhất cho trẻ.
- Luôn có áo phao cho trẻ trên mọi chuyến thuyền. Đừng ngại yêu cầu — an toàn là trên hết.
- Đừng tham lịch trình. Mỗi buổi một hoạt động chính là vừa; trẻ mệt là cả nhà mất vui.
- Chuẩn bị cho mưa rào. Mang áo mưa mỏng; mưa mùa hè thường ngắn, nghỉ một lát lại đi tiếp.
- Mang mũ, nước, kem chống nắng và chống côn trùng, thêm một bộ đồ thay cho bé.
- Bữa trưa nên chọn chỗ mát, gần điểm tham quan để con được nghỉ ngơi thật sự giữa ngày.
Nghỉ trưa và ăn uống — bí quyết giữ sức cho cả nhà
Điều mình đánh giá thấp trước chuyến đi là tầm quan trọng của bữa trưa. Với trẻ con, một bữa ăn ngon trong không gian mát mẻ chính là "sạc pin" để buổi chiều còn chơi tiếp. Nhà mình chọn Ven Sông Quán ở 45 Cổ Loan, Hoa Lư — nằm ven sông Sào Khê, có vườn cây xanh và không gian rộng, tiện đường từ Tràng An và Tam Cốc. Quán quen tiếp các đoàn gia đình có trẻ nhỏ, món quê nấu tươi mỗi sáng, và tụi nhỏ nhà mình đặc biệt thích lẩu cua đồng nóng hổi. Ngồi cạnh dòng sông, gió mát, cả nhà ăn xong ai cũng khoẻ lại hẳn.
"Chuyến đi đẹp không phải là đi được nhiều nơi, mà là cả nhà cùng vui và không ai kiệt sức."
— Ven Sông Quán
Vậy, có nên đưa con đi Ninh Bình không?
Với nhà mình, câu trả lời là chắc chắn có. Ninh Bình không có công viên giải trí hoành tráng, nhưng bù lại nó cho trẻ những thứ mà màn hình không bao giờ cho được: con voọc thật trên vách đá, đàn chim thật bay về tổ, con rùa thật được thả về rừng, và một chiếc thuyền chầm chậm trôi qua hang tối. Chỉ cần đi đúng giờ, chọn đúng hoạt động theo tuổi của con và đừng ôm đồm, thì đây là một trong những điểm đến gia đình dễ chịu nhất miền Bắc.
Nhà bạn đang lên kế hoạch đưa con đi Ninh Bình? Nếu ghé khu Hoa Lư, cứ đặt bàn trước hoặc gọi 0919 653 324, Ven Sông Quán sẽ chuẩn bị một bữa cơm quê mát lành để cả nhà lấy sức chơi tiếp.
